آزمایش اسید اوریک خون (uric acid blood test) یکی از تستهای مهم برای بررسی سطح این ترکیب در بدن است که میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت کلیهها و متابولیسم بدن ارائه دهد. اسید اوریک حاصل تجزیه پورینها در بدن است و معمولا از طریق کلیهها دفع میشود، اما افزایش یا کاهش آن میتواند نشانهای از مشکلاتی مانند نقرس، بیماریهای کلیوی یا اختلالات متابولیکی باشد.
اگر دچار درد و التهاب مفاصل، سنگ کلیه یا عوامل خطر مرتبط هستید، این آزمایش میتواند به تشخیص و مدیریت بهتر وضعیت شما کمک کند. در این مقاله از تهران لب، به بررسی نحوه انجام آزمایش، محدوده نرمال و تفسیر نتایج آن میپردازیم تا درک بهتری از سلامت خود داشته باشید.
کاربردهای آزمایش اسید اوریک خون
آزمایش اسید اوریک خون، که به آن اندازهگیری اسید اوریک سرم (serum uric acid) نیز گفته میشود، میزان اسید اوریک موجود در خون را تعیین میکند. این آزمایش به بررسی عملکرد بدن در تولید و دفع اسید اوریک کمک میکند.
اسید اوریک یک ترکیب شیمیایی است که هنگام تجزیه مواد غذایی حاوی پورین (purine) در بدن تولید میشود. مواد غذایی و نوشیدنیهایی که پورین بالایی دارند عبارتند از:
- جگر
- ماهی کولی (آنچوی)
- ماهی خالمخالی
- حبوبات خشک
- آبجو
- شراب
پورینها همچنین در فرآیند طبیعی تجزیه سلولها در بدن ایجاد میشوند.
بیشتر اسید اوریک در خون حل شده، توسط کلیهها تصفیه شده و از طریق ادرار دفع میشود. اما گاهی بدن مقدار زیادی اسید اوریک تولید میکند یا نمیتواند مقدار کافی از آن را دفع کند.
هایپراوریکمی (Hyperuricemia) اصطلاحی است که به افزایش بیش از حد اسید اوریک در بدن اشاره دارد. سطوح بالای اسید اوریک با بیماری نقرس مرتبط است. نقرس نوعی آرتریت است که باعث التهاب و تورم مفاصل، بهویژه در پاها و انگشتان بزرگ میشود.
یکی دیگر از علل هایپراوریکمی، افزایش مرگ سلولی به دلیل سرطان یا درمانهای سرطانی است که میتواند منجر به تجمع اسید اوریک در بدن شود.
همچنین ممکن است سطح اسید اوریک در خون بیش از حد پایین باشد که این وضعیت میتواند نشانهای از بیماریهای کبدی یا کلیوی باشد.
سطح پایین اسید اوریک میتواند نشانهای از سندرم فانکونی (Fanconi Syndrome) باشد، یک اختلال در لولههای کلیوی که از جذب موادی مانند گلوکز و اسید اوریک جلوگیری کرده و باعث دفع آنها از طریق ادرار میشود.
آزمایش اسید اوریک خون معمولا برای موارد زیر انجام میشود:
- تشخیص و پایش افراد مبتلا به نقرس
- نظارت بر بیمارانی که تحت شیمیدرمانی یا پرتودرمانی هستند
- بررسی عملکرد کلیه پس از آسیبدیدگی
- شناسایی علت تشکیل سنگهای کلیه
- تشخیص اختلالات کلیوی
چه زمانی به آزمایش اسید اوریک نیاز داریم؟
ممکن است پزشک این آزمایش را در شرایط زیر توصیه کند:
- شما دچار درد یا تورم مفاصل هستید که میتواند به نقرس مرتبط باشد
- در حال انجام شیمیدرمانی هستید
- قصد شروع شیمی درمانی را دارید
- دچار سنگهای مکرر کلیه هستید
- قبلا نقرس در شما تشخیص داده شده است
گزینه دیگر برای بررسی اسید اوریک، اندازهگیری آن در ادرار طی یک دوره ۲۴ ساعته است. در برخی موارد، پزشک انجام هر دو آزمایش خون و ادرار را برای تایید تشخیص توصیه میکند.
آمادگی برای آزمایش اسید اوریک خون
برخی عوامل میتوانند بر نتایج آزمایش تاثیر بگذارند، از جمله:
- مصرف الکل
- برخی داروها مانند آسپرین (Bufferin) و ایبوپروفن (Motrin IB)
- سطوح بالای ویتامین C
- رنگهای مورد استفاده در آزمایشهای تصویربرداری با اشعه ایکس
نکته: حتما به پزشک خود درباره تمام داروها، مکملها و داروهای بدون نسخهای که مصرف میکنید، اطلاع دهید. همچنین ممکن است لازم باشد ۴ ساعت قبل از آزمایش ناشتا باشید (از خوردن و نوشیدن خودداری کنید).
نحوه انجام آزمایش اسید اوریک خون
فرآیند گرفتن نمونه خون برای آزمایش را ونیپانکچر (venipuncture) مینامند. در این فرایند، پزشک یا کادر درمانی معمولا خون را از یک ورید، معمولا در قسمت داخلی آرنج یا پشت دست، میگیرد. ابتدا محل نمونهگیری با یک ماده ضدعفونیکننده استریل میشود. سپس یک نوار الاستیک به دور بازو بسته میشود تا خون در وریدها جمع شود.
پس از آن، یک سوزن در ورید وارد شده و خون در یک ویال مخصوص جمعآوری میشود. پس از اتمام نمونهگیری، نوار الاستیک باز شده و سوزن از ورید خارج میشود. در نهایت، فشار مختصری روی محل ورود سوزن اعمال شده و در صورت نیاز بانداژ میشود.
در بعضی از موارد، برای نوزادان و کودکان خردسال، ممکن است پزشک یک برش کوچک روی پوست ایجاد کرده و با نوار آزمایش یا اسلاید، مقدار کمی خون جمعآوری کند. سپس محل زخم تمیز و در صورت نیاز بانداژ میشود.
نمونه خون پس از جمعآوری، به آزمایشگاه ارسال و تجزیهوتحلیل میشود.
تفسیر نتایج آزمایش اسید اوریک خون
مقدار طبیعی آزمایش اسید اوریک خون بر اساس جنسیت متفاوت است. میزان طبیعی اسید اوریک خون به شرح زیر است:
- زنان: ۱.۵ تا ۶.۰ میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL)
- مردان: ۲.۵ تا ۷.۰ میلیگرم در دسیلیتر
با این حال، محدوده طبیعی ممکن است بسته به آزمایشگاه متفاوت باشد. مقادیر پایین اسید اوریک کمتر رایج بوده و معمولا نگرانی جدی برای سلامت ایجاد نمیکند.
هایپراوریکمی (Hyperuricemia) به سطح بالای اسید اوریک خون اطلاق میشود که به شکل زیر است:
- بیش از ۶.۰ mg/dL در زنان
- بیش از ۷.۰ mg/dL در مردان
طبق کالج روماتولوژی آمریکا (ACR)، اگر فردی مبتلا به نقرس باشد، سطح اسید اوریک او باید کمتر از ۶.۰ mg/dL باشد.
دلایل افزایش اسید اوریک در خون:
- تولید بیش از حد اسید اوریک در بدن
- عدم توانایی کلیهها در دفع مقدار کافی اسید اوریک
- سرطان یا درمانهای سرطانی
- دیابت
- نقرس (که باعث حملات مکرر آرتریت حاد میشود)
- شیمیدرمانی
- اختلالات مغز استخوان مانند لوسمی (سرطان خون)
- رژیم غذایی سرشار از پورینها
- هیپوپاراتیروئیدیسم (کاهش عملکرد غدد پاراتیروئید)
- بیماریهای کلیوی مانند نارسایی حاد کلیه
- سنگ کلیه
- میلوم متعدد (سرطان سلولهای پلاسمایی در مغز استخوان)
- سرطان متاستاتیک (سرطانی که از محل اولیه خود گسترش یافته است)
آزمایش اسید اوریک خون بهتنهایی برای تشخیص قطعی نقرس کافی نیست. تنها آزمایش مایع مفصلی برای تشخیص کریستالهای اورت مونوسدیم (Monosodium Urate) میتواند نقرس را بهطور قطعی تایید کند.
با این حال، پزشک میتواند بر اساس سطح بالای اسید اوریک و علائم شما، تشخیص احتمالی نقرس را ارائه دهد.
همچنین ممکن است فردی سطح بالای اسید اوریک داشته باشد اما هیچ علامتی از نقرس نشان ندهد که به این وضعیت هایپراوریکمی بدون علامت گفته میشود.
دلایل کاهش سطح اسید اوریک در خون
سطح پایین اسید اوریک میتواند نشانهای از شرایط زیر باشد:
- بیماری ویلسون (Wilson’s disease)؛ یک اختلال ژنتیکی که باعث تجمع مس در بافتهای بدن میشود.
- سندرم فانکونی (Fanconi syndrome)؛ یک اختلال کلیوی که اغلب ناشی از سیستینوزیس است.
- اعتیاد به الکل
- بیماریهای کبدی یا کلیوی
- رژیم غذایی کمپورین
آزمایش اسید اوریک در منزل و شرایط انجام این آزمایش در منزل
آزمایشگاه تهران لب خدمات نمونهگیری آزمایش اسید اوریک خون در منزل را برای راحتی شما فراهم کرده است. این آزمایش به بررسی سطح اسید اوریک در خون پرداخته و در تشخیص بیماریهایی مانند نقرس، مشکلات کلیوی و اختلالات متابولیکی نقش دارد.
بدون نیاز به مراجعه حضوری، کارشناسان مجرب ما در زمان دلخواه شما به منزل یا محل کارتان مراجعه کرده و نمونهگیری را با رعایت کامل پروتکلهای بهداشتی انجام میدهند. نتایج آزمایش در کوتاهترین زمان ممکن در اختیار شما قرار خواهد گرفت. برای ثبت درخواست، همین الان درخواست آزمایش در خانه را ثبت نمایید.
خطرات آزمایش اسید اوریک خون
نمونهگیری خون یک روش رایج و بسیار ایمن است. خطرات احتمالی مرتبط با آزمایش اسید اوریک خون همانند خطرات هر آزمایش خون دیگر است. این آزمایش ممکن است باعث موارد زیر شود:
- درد یا ناراحتی در محل ورود سوزن
- خونریزی (جزئی)
- احساس ضعف یا سرگیجه
- تجمع خون زیر پوست، مانند هماتوم (تجمع خون) یا کبودی
- عفونت در محل ورود سوزن
اگر پس از آزمایش خونریزی شدید و مداومی داشتید که متوقف نمیشود، به اورژانس پزشکی مراجعه کنید. با این حال، این عارضه و سایر مشکلات ذکر شده بسیار نادر هستند.
پس از انجام آزمایش اسید اوریک
نتایج آزمایش اسید اوریک خون میتواند به تعیین درمان مناسب کمک کند. در برخی موارد، ممکن است نیازی به درمان نداشته باشید. اگر پزشک نقرس را در شما تشخیص دهد، درمان ممکن است شامل مصرف داروهایی برای کاهش درد و التهاب باشد.
تغییر رژیم غذایی و کاهش مصرف مواد غذایی حاوی پورین نیز میتواند مفید باشد. این تغییرات همچنین میتوانند در پیشگیری از تشکیل مجدد سنگهای کلیوی مرتبط با اسید اوریک مؤثر باشند.
اگر تحت درمان شیمیدرمانی هستید، ممکن است نیاز به پایش مداوم سطح اسید اوریک خون داشته باشید تا از بالا رفتن بیش از حد آن جلوگیری شود.
آنچه از مقاله «آزمایش اسید اوریک خون (uric acid) چیست؟ + تفسیر» آموختیم
آزمایش اسید اوریک خون یکی از روشهای مهم برای تشخیص و پایش بیماریهایی مانند نقرس، مشکلات کلیوی و متابولیکی است. اندازهگیری این ماده در خون میتواند به پیشگیری از عوارض جدی کمک کند. آزمایشگاه تهران لب با ارائه خدمات نمونهگیری در منزل و استفاده از تجهیزات پیشرفته، دقت و سرعت بالایی را در انجام این آزمایش تضمین میکند. اگر نیاز به بررسی سطح اسید اوریک خون دارید، میتوانید بهراحتی از خدمات ما بهرهمند شوید. برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت درخواست، با ما تماس بگیرید و از خدمات آزمایشگاهی دقیق و مطمئن بهره ببرید.
منبع: