شنبه تا چهارشنبه : 6:30 صبح الی 10 شب
پنجشنبه ها : 6:30 صبح الی 8 شب
تهران، خیابان ولیعصر، پارک ساعی، پلاک2173
خانه > آزمایش سیتولوژی (سیتوپاتولوژی)
اگر ۲۰ سال پیش می شنیدیم که کسی به بیماری سرطان مبتلا شده، می دانستیم که کم کم باید آمادگی از دست دادن آن فرد را داشته باشیم. تقریبا هیچ امیدی به بهبود آن فرد و بازگشت او به زندگی سالم قبلی وجود نداشت؛ نه علم سیتولوژی به اندازه امروز پیشرفت کرده بود و نه درمان اصولی و کم ضرری برای درمان آن داشتیم. اما امروز به وسیله پیشرفت های وسیعی که در علم پزشکی و آزمایش سیتولوژی پدید آمده، درمان سرطان و بیماری های عفونی وارد مرحله جدیدی شده اند.
سیتولوژی چیست؟ سیتولوژی (Cytology) یا سیتوپاتولوژی به معنای سلول شناسی می باشد و رشته سیتولوژی یکی از شاخه های علم پزشکی است که در آن متخصصین به بررسی و آنالیز سلول های بدن که از مایعات و بافت های بدن بدست آمده می پردازند.
آزمایشات سیتولوژی به منظور تشخیص انواع بیماری ها انجام میشود؛ سپس پزشکان با بررسی گزارش سیتولوژی نوع بیماری را بررسی کرده و روش های درمان آن را تجویز میکنند.
بررسی سیتولوژی روی نمونه های سلولی آزاد و همچنین بخشی از بافت های بدن انجام میشود و از آنجایی که پزشکان سلول شناسی یا «سیتولوژیست» ها تنها سلول ها، که اجزای بسیار ریزی هستند را بررسی می کنند، مقدار نمونه سیتولوژی خواسته شده از بیماران نیز بسیار کم و کوچک است.
آزمایشگاه سیتولوژی معمولا از این آزمایش برای زمینه های پزشکی زیادی استفاده می کنند چرا که مطالعه دقیق سلول ها به ما اطلاعات بسیار ارزشمندی می دهد. با این حال گسترده ترین کاربرد تست های سیتولوژی در تشخیص، بررسی روند پیشرفت و درمان سرطان است.
در ادامه به اصلی ترین انواع سیتولوژی می پردازیم، اما فعلا بد نیست چند نمونه از انواع رایج سیتولوژی را بشناسید:
پاتولوژی یکی از زیرشاخه های علم پزشکی به معنای آسیب شناسی است که در آن اختلالات عملی و ساختاری بافت های مختلف بدن بررسی می شود. در پاتولوژی ما به علل پیدایش بیماری و عوارضی که برای بیماران دارد می پردازیم.
از طرف دیگر سیتولوژی یا سیتوپاتولوژی یکی از زیرشاخه های پاتولوژی به حساب می آید که علائم بیماری در مایعات مختلف بدن شامل ادرار، خون، مایع نخاعی، ترشحات واژن و مخاط بدن را با استفاده از میکروسکوپ های قوی بررسی می کند.
به این ترتیب سیتولوژی زیر مجموعه پاتولوژی است که به بررسی ریزتر بیماری ها در اندازه سلولی می پردازد.
سیتوپاتولوژی یکی از شاخه های علوم پاتولوژی است و همانطور که گفتیم به تشخیص و مطالعه بیماریهای عفونی و سرطانی می پردازد. علاوه بر آن، آزمایش سیتولوژی همچنین برای مشخص کردن و یافتن ضایعات تیروئیدی در بیماری هایی که مایعات استریل بدن (مثل مایع مغزی نخاعی، پرده شکمی و…) را درگیر میکنند نیز استفاده می شود.
با توجه به اینکه این آزمایش ها روی شیشه های اسلاید نازک انجام می شود، به آن آزمایش سیتولوژی اسمیر هم گفته می شود. بطور کلی این آزمایش را در دو شاخه اصلی تقسیم بندی میکنیم:
لایه برداری یکی از روش های رایج سلول شناسی است که در آن متخصصین با بررسی مایعات ترشح شده (مانند مخاط دهان) و یا با تراشیدن لایه رویی بافت با استفاده از براش سیتولوژی انجام می شود. چند نمونه از آزمایشاتی که در آن نمونه برداری بصورت دستی و با استفاده از براش انجام می شود را در ادامه اشاره می کنیم.
در تست سیتولوژی سرویکس یا زنان با استفاده از یک اسپاچولا سلول های دهانه رحم نمونه برداری می شوند تا توسط سیتولوژیست مورد بررسی قرار بگیرند. سیتولوژی واژن در پیشگیری از سرطان رحم و جلوگیری از عفونت های واژینال بسیار پرکاربرد است.
برای انجام سیتولوژی دستگاه گوارش از آندوسکوپی استفاده می شود. دستگاه گوارش شما شامل روده ها و معده می توانند مرکز شیوع بیماری های مختلفی باشند و به این ترتیب این آزمایش به شما در تشخیص زودهنگام کمک می کند.
سلول شناسی خلط و مخاط یکی دیگر از انواع سیتولوژی مایعات بدن است که متخصصین مراقبت های بهداشتی از سلول های پوست یا غشاهای مخاطی مثل بینی و دهان نمونه برداری می کنند. این روش آزمایش کاملا غیرتهاجمی است و در عوض اطلاعات بسیار مهمی درباره مایعات بدنی به ما می دهد.
همچنین بسیاری از تست های سیتولوژی نیازی به نمونه برداری دستی و استفاده از براش و ابزار دیگر ندارد چرا که بطور خودکار از بدن دفع یا ترشح می شوند. موارد زیر چند نمونه از آنها را به شما معرفی می کنند.
در این روش نمونه برداری می توان مایعات بدن مانند خلط که به همراه صرفه از بدن خارج می شوند را مورد بررسی قرار داد تا سلول های دستگاه تنفسی مورد بررسی قرار بگیرند. سرطان های زیادی من جمله سرطان ریه با استفاده از این روش تشخیص داده می شوند.
ادرار یکی از مهم ترین مایعات دفعی از بدن است و جواب آزمایش سیتولوژی ادرار می تواند خبر از اتفاقات بسیار مهمی در بدن ما بدهد. نمونه ادرار سیتولوژی در آزمایشگاه توسط مراجع گرفته می شود که در ادامه بیشتر درباره آزمایش سیتولوژی ادرار صحبت می کنیم.
برخی مواقع برای بیماران پیش می آید که مایعات غیرعادی از قسمت های مختلف بدن مثل چشم، گوش، واژن یا سینه ترشح می شود که هرکدام از آنها ممکن است نشان از یک بیماری جدی باشند.
در صورت مشاهده چنین مواردی حتما با شماره گیری ۱۶۵۰ اطلاعات را در اختیار کارشناسان تهران لب قرار داده و برای نمونه گیری به آزمایشگاه مراجعه کنید.
آزمایش سیتولوژی یکی از مهم ترین آزمایش های پزشکی است که در دنیا به عنوان یکی از اولین اقدامات شناسایی و مبارزه با سرطان مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش پزشکان و متخصصان می توانند اطلاعات کاملی درباره سلول های سرطانی بدن ما بدست بیاورند و برای اینکار مایعات بدن، غدد و سیستم های مختلف بدن مانند سیستم تنفسی و گوارشی را مورد بررسی قرار می دهند.
این آزمایش ها در مقایسه با آزمایشاتی مثل بیوپسی مزایای بسیاری دارند که چند نمونه از آنها در ادامه ذکر شده است.
روش هایی که برای انجام آزمایش سیتولوژی انجام می شوند بسیار ایمن هستند و همانطور که گفتیم نرخ عوارض جانبی در آنها بسیار پایین و شدت آنها نیز بسیار خفیف است. جدی ترین عوارض جانبی که در طی سالها گزارش شده شامل ایجاد پنوموتوراکس در حین انجام نمونه گیری FNA بوده است.
با این حال این موارد در کمتر از ۵ درصد آزمایشات اتفاق میافتند و اغلب نیازی به درمان جدی و وارد کردن لوله های سینه ندارند.
امروزه علم سیتولوژی بسیار شناخته شده است و همه میدانند که نمونه برداری و آزمایش سیتولوژی بسیار ساده انجام می شود. همچنین امروزه آشنایی با تکنیک های مختلف نمونه برداری باعث شده تا آزمایشگاه تهران لب از نوین ترین روشها برای انجام آزمایش استفاده کند.
این آزمایش به سرعت انجام می شود و همچنین نتیجه آزمایش سیتولوژی به محض انجام آن در دسترس است. شما عزیزان می توانید طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت جواب آزمایش سیتولوژی خود را دریافت کنید.
انجام این آزمایش از نظر قیمت مقرون به صرفه است و جزء آزمایشات گران قیمت به حساب نمی آید. هزینه آزمایش سیتولوژی ادرار و سایر انواع سیتوپاتولوژی در مقایسه با آزمایشات بیوپسی بسیار کم تر است.
نکته: برای آگاهی از هزینه های آزمایش سیتولوژی به صفحه لیست قیمت و تعرفه های آزمایش های آزمایشگاه تهران لب مراجعه کنید.
سیتولوژی ادرار چیست؟ سیتولوژی ادرار به انگلیسی Urine Cytology به بررسی سلول هایی می پردازد که در نمونه ادرار شما جمع می شوند تا سیتولوژیست ببیند که چه سلول هایی از بدن شما دفع می شوند.
این آزمایش برای تشخیص سرطان های دستگاه ادرار مثل مثانه و سرطان مجاری ادراری استفاده می شود، پس اگر نمیدانید سیتولوژی مثانه چیست باید بدانید مرتبط با آزمایشات ادراری و بررسی نمونه جواب سیتولوژی ادرار است.
در خصوص این آزمایش ادرار باید بدانیم که انجام آن به تنهایی نمی تواند سرطان را شناسایی، تائید یا رد کند، بلکه تفسیر آزمایش سیتولوژی ادرار به پزشکان کمک می کند تا حد زیادی اطلاعات کافی بدست بیاورند و برای تشخیص قطعی ممکن است به آزمایش های دیگری هم نیاز داشته باشید.
بسته به دلیل ارجاع به آزمایشگاه، تست سیتولوژی ادرار در سه نوبت یا یک نوبت انجام می شود که اگر نمونه گیری بیش از یکبار انجام شود می بایست آن را در سه روز متوالی کاری انجام دهید.
در ادامه شرایط این آزمایش را بطور خلاصه بررسی میکنیم:
مایع پلور یا مایع جنب، مایعی است که بین لایه های پلورا در ریه قرار می گیرد که شامل یک غشای دو لایه ای برای پوشش و ریه ها و حفره قفسه سینه است. این مایع وظیفه دارد قسمت جنب یا پلور را مرطوب نگه دارد تا از اصطکاک بین سلولی موقع تنفس جلوگیری کرده و بطور کلی نفس کشیدن ما را روان کند.
در سیتولوژی آب ریه سلول های سرطانی و سلول های خاص دیگر که در اطراف ناحیه ریه قرار دارند تشخیص داده شده و بررسی می گردند.
برای انجام این آزمایش مراحل زیر به ترتیب دنبال می شوند تا نمونه گیری انجام شود:
پس از انجام این آزمایش ها، اقدامات لازم برای انجام تست در آزمایشگاه فراهم می شود تا پزشک پاتولوژیست مشخص کند که سلول ها در چه فازی قرار دارند و آیا مشکل یا ناهنجاری در آنها دیده میشود یا خیر.
در آزمایشگاه برای انجام بهتر آزمایش سیتولوژی مایع پلور شرایط بهینه فراهم می شود تا بیمار در راحت ترین حالت این آزمایش را انجام دهد. توجه داشته باشید که برای این آزمایش نیازی به ناشتایی نیست.
آزمایش سیتولوژی خلط با استفاده از میکروسکوپ بررسی می شود و در آن سلول های غیرطبیعی این مایعات بررسی می شوند. باید توجه داشته باشید که خلط با بزاق متفاوت است، بزاق در دهان و خلط در ریه ها و مجازی هوایی تولید میشود، پس سیتوپاتولوژی خلط یکی از انواع سیتولوژی ریه است.
در یک نمونه خلط باید سلول های طبیعی موجود در ریه را مشاهده کنیم و در غیر این صورت سلول های این بخش دچار ناهنجاری هستند. این آزمایش برای تشخیص وضعیت غیرسرطانی ریه انجام میشود، مگر اینکه فرد مشکوک به سرطان ریه نیز باشد.
برای انجام این تست سیتولوژی از دو راهکار برای نمونه گیری استفاده میشود:
این نمونه گیری معمولا در ۳ نوبت و ۳ روز متوالی انجام میشود که برای آن پزشک به شما ظرفی برای جمع آوری نمونه می دهد. برای بدست آوردن نتیجه بهتر توصیه می شود که نمونه گیری را در اول صبح انجام دهید.
نحوه آزمایش سیتولوژی برای این بخش شامل موارد زیر می باشند:
برونکوسکوپ یک لوله باریک و نازک است که از مجاری تنفسی بینی یا دهان وارد بدن و ریه ها میشود. در انتهای این دستگاه یک دوربین قرار دارد و به پزشک اجازه میدهد مشاهدات خود را ثبت کند.
اگرچه این روش کاملا ایمن است، اما اگر مبتلا به بیماری آسم یا برونشیت باشید ممکن است در حین اینکار کمی نفس کشیدن برایتان دشوار شود.
سرطان دهانه رحم یکی از سرطان های رایج در بین بانوان است که مشکلات بسیار زیادی را برای آنها به وجود می آورد. آزمایش سیتولوژی رحم یکی از روش هایی است که در آن با نمونه برداری از سلول های دهانه رحم می توان اطلاعات ارزشمندی از سلول های این ناحیه بدست آورد.
نحوه آزمایش سیتولوژی بسته به نوع تست آن و اینکه چه سلول هایی باید مورد آزمایش قرار بگیرند ممکن است کمی متفاوت باشد؛ برای مثال سیتولوژی ریه با سیتولوژی غدد متفاوت است.
بطور کلی اما ۴ مرحله اصلی وجود دارد که برای انجام آزمایش سیتولوژی باید طی شوند:
همانطور که گفتیم روش های متفاوتی برای دریافت نمونه های سلولی از بخش های مختلف بدن و انجام آزمایش سیتوپاتولوژی وجود دارد. برخی از این روش ها شامل موارد زیر می باشند: