شنبه تا چهارشنبه : 6:30 صبح الی 10 شب
پنجشنبه ها : 6:30 صبح الی 8 شب

تهران، خیابان ولیعصر، پارک ساعی، پلاک2173

آزمایش سرولوژی

خانه > بخش آزمایش سرولوژی

سرولوژی یکی از حوزه‌ های برجسته در علم پزشکی و آزمایشگاهی است که به بررسی آنتی ‌بادی ‌ها و واکنش ‌های ایمنی بدن در مواجهه با انواع بیماری ‌ها می ‌پردازد. سیستم ایمنی بدن، نقش بسیار مهمی در حفظ سلامتی و مبارزه با عوامل بیماری ‌زا دارد و از تولید آنتی ‌بادی ‌ها به عنوان پروتئین‌ های ویژه‌ برای مقابله با عفونت استفاده میکند که در تشخیص و ایجاد پاسخ مناسب برای مهار عوامل مخرب، نقش کلیدی دارند. آزمایش سرولوژی، این آنتی بادی ها را در بدن ردیابی میکند.

سرولوژی چیست؟

سرولوژی یکی از حوزه‌ های اساسی و حیاتی در علم پزشکی و آزمایشگاهی است که به بررسی آنتی‌ بادی‌ ها و واکنش ‌های ایمنی بدن در مواجهه با آنتی ژن هایی نظیر قارچ ها، باکتری ها، ویروس ها و انگلی ها می ‌پردازد.

این علم با استفاده از انواع تست های سرولوژی، اطلاعات مفیدی درباره وضعیت ایمنی بدن و وجود بیماری ‌ها ارائه می ‌دهد. در این قسمت از مقاله، به بررسی دقیق ‌تر و جزئی ‌تر سرولوژی در آزمایش، کاربردها و اصول آن پرداخته خواهد شد.

ابتدا به این بپردازیم که روش سرولوژی چیست؟

سرولوژی، مطالعه آنتی‌ بادی‌ ها و واکنش ‌های ایمنی بدن به‌ منظور تشخیص و نظارت بر بیماری‌ ها است. روش انجام آزمایش سرولوژی معمولا با استفاده از نمونه خون است و نقش بسیار مهمی در تشخیص بیماری‌ ها و تدابیر درمانی برای بیماران دارد.

سرولوژی در آزمایشگاه‌ ها، تحت نظارت مسئولین آزمایشگاه و با استفاده از چک لیست سرولوژی انجام می شود و به عنوان یکی از روش‌ های اساسی بررسی بیماری ‌ها مورد استفاده قرار می ‌گیرد.

در تفسیر آزمایش سرولوژی، نکاتی وجود دارند که در دقت نتیجه بسیار تأثیرگذار هستند. به ‌عنوان مثال، در اکثر این آزمایش‌ ها، همولیز نمونه می ‌تواند باعث ایجاد خطا در نتیجه آزمایش شود، بنابراین ضروری است که از این اتفاق جلوگیری شود.

 همچنین، مهم است که بیماران آزمایش‌ های سرولوژی را در حالت ناشتا انجام دهند، زیرا این امر به دقت و صحت نتایج کمک می ‌کند.

 

واکنش سرولوژی موضوعی است که در آزمایش ها اهمیت زیادی دارد. همانطور که گفتیم، وقتی بدن با عامل بیماری‌ زا مواجه می ‌شود، سیستم ایمنی برای مقابله با آن آنتی‌ بادی‌ تولید می ‌کند. بررسی این آنتی‌ بادی ‌ها نقش اساسی در تشخیص بیماری‌ ها دارد و با استفاده از آزمایش‌ سرولوژی سی ار پی، تست سرولوژی رایت و… می‌ توان این واکنش‌ های ایمنی را به ‌طور دقیق بررسی کرد.

در نتیجه، سرولوژی به‌ عنوان یکی از اصولی ‌ترین و حیاتی‌ ترین حوزه‌ ها در زمینه پزشکی و آزمایشگاهی شناخته می ‌شود و نقش بسیار مهمی در تشخیص و مدیریت بیماری و ارتقاء سطح بهداشت جامعه ایفا می ‌کند؛ روتین سرولوژی برای تعیین تشخیص دقیق و به ‌موقع بیماری‌ ها از اهمیت بالایی برخوردار است.

انواع تست های سرولوژی کدامند؟

برای انجام سرولوژی در آزمایش خون روش های مختلفی وجود دارد که هرکدام به نحوی، به پزشکان در تشخیص بهترین راه درمانی کمک میکنند. در ادامه به معرفی چند مورد از لیست آزمایشات سرولوژی میپردازیم.

این تست ‌ها شامل تشخیص و اندازه ‌گیری آنتی ‌بادی ‌ها و مواد مرتبط با واکنش ‌های ایمنی بدن می ‌شوند. هر یک از این روش ‌ها با توجه به نوع بیماری یا هدف آزمایش، از نمونه و روش های تحلیلی متفاوتی استفاده میکنند و در تشخیص دقیق و پیگیری بیماری‌ ها بسیار مؤثر می باشند.

۱. تست سرولوژی aso

تست سرولوژی aso یک روش تشخیصی است برای کمک به تعیین اینکه آیا فرد در گذشته دچار عفونت باکتری استرپتوکوک گروه A بوده است یا خیر. از این تست برای کمک به تشخیص عوارض بعد از عفونت مانند تب روماتیسمی و گلومرولونفریت استفاده می ‌شود.
تست سرولوژی aso با اندازه‌ گیری آنتی ‌بادی‌ های استرپتولایزین(streptolysin O) انجام می شود که یک سم یا توکسین تولید شده توسط استرپتوکوک گروهA در خون است. وجود این آنتی‌ بادی‌ ها نشان میدهد که سیستم ایمنی به این توکسین واکنش نشان داده است.
تست سرولوژی ASO معمولاً برای افراد دارای علائم تب روماتیسمی یا گلومرولونفریت و سابقه گلودرد یا عفونت استرپتوکوک، تجویز می‌ شود.

۲. تست سرولوژی VDRL

سرولوژی vdrl یک روش تشخیصی است برای ارزیابی ابتلا به سیفلیس طراحی شده است. سفلیس نوعی عفونت مقاربتی (STI) است که توسط باکتری ترپونما پالیدوم (Treponema pallidum) ایجاد میشود. این باکتری با نفوذ به مخاط دهان یا ناحیه تناسلی منجر به آلودگی می ‌شود.
اولین علامت سفلیس، یک زخم کوچک و بدون درد است که می‌ تواند در اندام های جنسی، راست روده یا داخل دهان ظاهر شود. تشخیص این بیماری گاها ممکن است چالش برانگیز باشد؛ چرا که شخصی می ‌تواند سالها بدون هیچ گونه علائمی به آن مبتلا باشد.
با این حال سفلیس هر چه زودتر کشف شود، بهتر است، چرا که این بیماری در صورت عدم درمان می ‌تواند مشکلات جدی برای ارگان های بدن خصوصا قلب و مغز ایجاد کند.
اما تست vdrlهمانند دیگر روش های تشخیص سرولوژیک است؛ به این معنا که به جای گشتن به دنبال باکتری های عامل سیلفیس، به دنبال آنتی بادی هایی می گردد که در اثر وجود آنتی ژن های تولید شده توسط سلول های آسیب دیده، به وجود آمده اند.
این تست معمولاً برای زنان بالای ۳۰ سال یا زنان با نتایج مشکوک تست پاپ اسمیر (pap smear) پیشنهاد می‌شود. تست vdrl می ‌تواند وجود عفونت فعال یا خاموش سفلیس را بررسی کند و همچنین به پزشکان در تشخیص احتمال سرطان کمک کند.

۳. تست سرولوژی رایت

تست رایت (Wright) گاها با نام تست سرولوژی تب مالت نیز شناخته میشود؛ یک روش انجام آزمایش سرولوژی که برای کمک به بررسی عفونت باکتری بروسلا به کار میرود و با استفاده از آن، می توان از عوارض این عفونت جلوگیری کرد.
البته رایت تنها یکی از تست های سرولوژی بروسلا می باشد و پزشک ممکن است بر اساس شرایط شخص بیمار و وضعیت بیماری، از تست های دیگری مثل 2ME یا کومبس رایت نیز استفاده کند.
تست رایت با اندازه ‌گیری آنتی ‌بادی‌ های باکتری Brucella در خون انجام می‌ شود. این آنتی ‌بادی ‌ها نشان دهنده پاسخ سیستم ایمنی به عفونت هستند. تست رایت معمولاً برای فرد دارای علائم تب مالت و سابقه گلودرد یا عفونت Brucella درخواست می‌ شود.

۳. تست سرولوژی RF

سرولوژی RF چیست؟ از دیگر روش های سرولوژی است که برای کمک به تشخیص آرتریت روماتوئید (RA) استفاده می‌ شود. آرتریت روماتوئید یک بیماری التهابی مزمن است که بافت همبند مفاصل را تخریب می کند و باعث درد، تورم، گرفتگی و از کار افتادن مفاصل می ‌شود. علائم این بیماری اغلب در مفاصل کوچک دست و پا مشاهده می شود، اگرچه محدودیتی برای رشد این بیماری در اعضای دیگر بدن وجود ندارد.
آزمایش سرولوژی rf با اندازه ‌گیری فاکتور روماتوئید (RF) در خون انجام می‌ شود که آنتی ‌بادی تولید شده توسط سیستم ایمنی است و به ناحیه Fc از آنتی‌ بادی IgG واکنش نشان می‌ دهد. این واکنش باعث تشکیل کمپلکس های ایمنی می‌ شود، در بافت سینوویال (بافت پیوندی پوشاننده مفصل) تجمع پیدا کرده و باعث التهاب و آسیب به بافت های اطراف مفصل می‌ شود.
این آنتی بادی در حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد بیماران مبتلا به RA وجود دارد. RF همچنین در بعضی از بیماری های دیگر دیده می شود، مانند لوپوس، سیلان، سیروز کبدی، لکسیکانی وز و…
تفسیر و نتیجه سرولوژی RF بصورت صد درصدی قابل استناد نیست و نباید به تنهایی برای تشخیص RA استفاده شود. تست های دیگری که برای کمک به تشخیص RA استفاده می شوند عبارتند از:
✅ آزمایش CRP
✅ آزمایش ESR
✅ آزمایش ANA
✅ آزمایش anti-CCP

۴. تست سرولوژی CRP

سرولوژی CRP چیست؟ آزمایش سرولوژی CRP یک روش تشخیصی برای تعیین سطح التهاب در بدن است که پروتئین CRP را مورد هدف قرار می دهد. CRP یک پروتئین کبدی است و در پاسخ به عفونت یا التهاب در جریان خون قرار میگیرد. سطح بالای CRP ممکن است نشانه عفونت جدی، بیماری خود ایمنی، بیماری قلبی عروقی یا سرطان باشد.
این آزمایش معمولاً برای افرادی که علائم عفونت یا التهاب دارند و یا برای ارزیابی خطر بروز بیماری قلبی عروقی درخواست می ‌شود. با جواب آزمایش سرولوژی CRP، پزشکان میتوانند این التهاب را تشخیص دهند.
آزمایش سرولوژی CRP می‌ تواند به صورت کلی یا خاص انجام شود:
آزمایش کلی CRP برای تشخیص و پیگیری عفونت ها و التهاب های حاد و مزمن استفاده می شود.
آزمایش خاص CRP یا hs-CRP برای سنجش خطر بروز بیماری قلبی عروقی در افراد سالم یا با علائم خطرناک استفاده می شود.

انواع کاربردهای تست سرولوژی

در پاسخ به اینکه تست سرولوژی برای چیست؟ باید گفت با استفاده از سرولوژی و ایمونولوژی کاربردی می توان رد انواع مختلفی از بیماری های خطرناک را در بدن بررسی نمود. این آزمایشات تا حد زیادی به روش کار آزمایشگاه سرولوژی بستگی دارد که چطور انجام شوند، اما اکثرا با استفاده از روش هایی که در بالا به آنها اشاره کردیم، انجام میشوند.

در ادامه به برخی از موارد بحرانی سرولوژی می پردازیم:

سرولوژی توکسوپلاسما

این سرولوژی آنتی ‌بادی، موارد مرتبط با انگل توکسوپلاسما گوندی را که عامل بیماری توکسوپلاسموز است را بررسی میکند. این انگل می ‌تواند مغز، چشم‌ ها و دیگر اعضای بدن را تحت تأثیر قرار دهد. توکسوپلاسموز از طریق مصرف گوشت نیم ‌پز، غذاهای آلوده و یا تماس با مدفوع گربه، به انسان منتقل می ‌شود.

این آزمایش با استفاده از روش هایی مثل سنجش ایمونوسوربنت مرتبط با آنزیم (ELISA) یا زنجیره پلیمراز (PCR) انجام می ‌شود و به تشخیص عفونت فعلی یا گذشته انسان، یا انتقال عفونت از مادر به جنین در دوران بارداری کمک می‌ کند.

تست سرولوژی هلیکوباکتر پیلوری

هیلکوباکتر سرولوژی، آنتی ‌بادی ‌های مرتبط با باکتری هلیکوباکتر پیلوری را که عامل گاستریت، زخم معده و سرطان معده است، شناسایی می ‌کند. هلیکوباکتر پیلوری از طریق تماس مستقیم با بزاق، استفراغ یا مدفوع فردی با فرد دیگر منتقل می‌ شود.

از این آزمایش برای تشخیص عفونت درحال حاضر یا در گذشته، یا پیگیری اثربخشی درمان استفاده می شود. این آزمایش با استفاده از روش‌ های  ELISA، PCR، آزمایش تنفس یا آنتی ‌ژن مدفوعی انجام می ‌شود.

سرولوژی هپاتیت

سرولوژی هپاتیت و سرولوژی هپاتیت B، آنتی ‌ژن ها و آنتی ‌بادی‌ های مرتبط با ویروس هپاتیت B (HBV) که عامل التهاب کبد، سیروز و سرطان کبد است را شناسایی می ‌کند. هپاتیت B از طریق خون و تماس جنسی، یا بصورت ارثی از مادر به فرزند منتقل می ‌شود.

این آزمایش به تشخیص عفونت حاد یا مزمن، تعیین وضعیت و مرحله بیماری، ارزیابی خطر انتقال و بررسی پاسخ به واکسیناسیون کمک می‌ کند و انجام آن معمولا با استفاده از روش ‌های ELISA و یا PCR انجام می ‌شود.

سرولوژی HPV

با استفاده از آزمایش سرولوژی HPV میتوان آنتی ‌بادی ‌های مرتبط با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که عامل بیماری های جنسی و سرطان رحم است را شناسایی کرد. HPV از طریق تماس جنسی یا تماس پوست به پوست منتقل می‌ شود.

باید توجه داشت که هدف این روش سرولوژیک چیست. با استفاده از این تست نمیتوان تشخیص داد که آیا فرد درحال حاضر به بیماری مبتلا است یا خیر، بلکه این آزمایش کمک میکند بفهمیم آیا فرد پیش از این به ویروس HPV مبتلا بوده است یا خیر.

از این کار می توان برای تشخیص میزان ایمنی بدن پس از دریافت واکسن HPV نیز استفاده کرد.

آزمایش سرولوژی ایدز

این آزمایش، آنتی ‌بادی ‌های مرتبط با ویروس ایمونوساپرسیو انسانی (HIV) را شناسایی میکند، ویروسی که باعث به وجود آمدن بیماری سندرم اکتسابی کاهش ایمنی (AIDS) می شود. در نتیجه این بیماری، ضعف سیستم ایمنی و آسیب‌ پذیری شدید در برابر عفونت ‌ها و سرطان ‌های مختلف به وجود می آید.

این ویروس از طریق خون و تماس جنسی منتقل می ‌شود. این آزمایش به تشخیص عفونتHIV ، نظارت بر روند پیشرفت بیماری و ارزیابی پاسخ بدن به روش های کنترل آن کمک می‌ کند. استفاده از روش های PCR، الیسا و کیت سرولوژی، روش های رایج این تست هستند.

راهنمای تفسیر سرولوژی

خواندن آزمایش سرولوژی می تواند یکی از اولین مراحل برای آغاز یک پروسه درمانی برای بیماری های خطرناک و جدی باشد. این آزمایش معمولا بصورت مثبت یا منفی در اختیار مراجعه کننده قرار می گیرد.

سرولوژی مثبت چیست؟

تست سرولوژی مثبت نشان می دهد که آنتی بادی مدنظر، مثل آنتی بادی ویروس کرونا، HPV و… در بدن شما وجود دارد، به این معنی که بدن شما قبلا با این ویروس برخورد داشته و آنتی بادی آن را تولید کرده است.

سرولوژی منفی چیست؟

سرولوژی منفی، به این معناست که فرد به بیماری دچار نشده است و آنتی بادی های بیماری در خون او وجود ندارد. در خصوص معنی سرولوژی در آزمایش خون، باید گفت که این تست ممکن است گاها درصد خطا داشته باشد، بنابراین نمیتوان بصورت قطعی و صد درصدی به نتایج آن اکتفا نمود.

تجهیزات سرولوژی شامل چیست؟

به منظور انجام آزمایش سرولوژی، متخصصین آزمایشگاه از تجهیزات مختلفی استفاده می کنند تا آزمایش به بهترین شکل انجام شود و تفسیر آزمایش سرولوژی به دقیق ترین شکل قابل انجام باشد. در ادامه چند دستگاه سرولوژی آشنا شوید.

بن ماری سرولوژی

بن ماری سرولوژی چیست؟ یک دستگاه حرارتی که با استفاده از آب جوش، به گرم کردن نمونه ‌های خون یا محلول‌ های آزمایشگاهی کمک می ‌کند. این دستگاه معمولاً دارای چندین حفره برای قرار دادن لوله ‌های سرولوژی است و از یک ترموستات برای تنظیم دما استفاده می کند. بن ماری سرولوژی در بعضی از روش های سرولوژیک مانند رایت، ویدال و رزبنگال به کار می ‌رود.

کیت سرولوژی

کیت سرولوژی چیست؟ مجموعه ای از وسایل و محلول های آزمایشگاهی، که برای اجرای یک روش خاص از آزمایش سرولوژیک به کار می رود. کیت های سرولوژی شامل لوله ها، پلیت ها، پادتن ها، آنتی ژن ها، آنزیم ها، کروموژن ها، بافرها، خالص کننده، و دفترچه راهنما هستند.

لوله سرولوژی

لوله های شیشه ‌ای یا پلاستیکی که برای نگهداری، حمل، و انجام آزمایش نمونه‌ های خون یا محلول‌ های آزمایشگاهی استفاده می‌ شود. این لوله‌ ها معمولا در بالا دارای دهانه باریکی دارند و در پایین پایین کشیده هستند و در اندازه ‌ها و شکل ‌های مختلف ساخته می‌ شوند.

پیپت سرولوژی

یک وسیله است که برای جابجایی دقیق حجم‌ های کوچک از مایعات آزمایشگاهی استفاده می‌ شود. پیپت ‌های سرولوژی معمولاً از پلاستیک یا شیشه ساخته شده و از علامت ‌گذاری برای نشان دادن حجم مورد نظر استفاده میکنند. پیپت‌ های سرولوژی در بسیاری از آزمایش ‌های سرولوژیک مانند ELISA، CRP، RF، ANA و HPV به کار می ‌روند .

پلیت سرولوژی

پلیت (plate)، یک صفحه پلاستیکی و دارای چندین حفره یا خانه کوچک برای قرار دادن نمونه‌ های خون یا محلول‌ های آزمایشگاهی است. پلیت های سرولوژی در روش ELISA به کار می ‌روند و به صورت ۹۶ خانه، ۴۸ خانه، ۲۴ خانه، ۱۲ خانه، و ۸ خانه تولید می ‌شوند. این ابزار سرولوژی باعث صرفه جویی در زمان و مصرف نمونه ها می شود.

ثبت درخواست

نام و نام خانوادگی(ضروری)
این فیلد در زمان مشاهده فرم مخفی است
بدون عنوان

ثبت درخواست

نام و نام خانوادگی(ضروری)
این فیلد در زمان مشاهده فرم مخفی است
بدون عنوان